Σχέσεις αδελφών


ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΔΕΛΦΩΝ

Αντιλαμβάνεστε ότι αυτή η ενότητα συνδέεται άμεσα με την προηγούμενη, των γονέων ως δασκάλων των παιδιών τους. Επειδή δε, ως αυτοδίδακτοι και κατά μίμηση διδάσκαλοι, δεν μπορούν ή και δεν θέλουν να δουν τα λάθη τους, αυτά διαιωνίζονται και ένα από τα αποτελέσματά τους, φοβόμαστε ότι θα είναι η επίθεση που θα δεχθούμε κι εμείς, καθώς θα αποκαλύψουμε ή θα επισημάνουμε μια δυσάρεστη πραγματικότητα. Μία πραγματικότητα η οποία επισημαίνεται από την αρχαιότητα αλλά απωθείται στο ασυνείδητο των γονέων-διδασκάλων της κάθε γενιάς. Η πραγματικότητα αυτή είναι, ότι δεν υπάρχει αδελφική αγάπη, αλλά αδελφική ζηλοφθονία. Εάν επιτρέψουμε να γίνει αντιληπτή αυτή η πραγματικότητα, διαπιστώνουμε ότι έχουμε αναμμένα κάρβουνα στα χέρια μας κι εκείνη τη στιγμή το πιο εύκολο είναι να τα πετάξουμε-να μην τα δούμε. Ο στρουθοκαμηλισμός όμως αργά ή γρήγορα πληρώνεται.

Σε φίλο που μας ρώτησε, ποιο το όφελος της επισήμανσης-απόκάλυψης; Απαντήσαμε: Αυτό της προληπτικής ιατρικής.

Για κάποιον που δεν έχει πείρα αρρώστειας και άρα αντικειμενικά ζει σε κόσμο εικονικής χωρίς νόσους πραγματικότητα, είναι κουραστικό-δυσάρεστο να του μιλάς για κανόνες πρόληψης νόσων. Είναι προτιμότερο όμως να αγωνίζεσαι να θεραπεύσεις την αρρώστεια που κατά πάσα πιθανότητα θα έρθει, από το να την προλάβεις;

Καλή η ευχή πάνω στο κέφι  «να πεθάνει ο χάρος», άρα τόσο εύκολα να κερδίσουμε την αθανασία. Η αθανασία όμως-κι όταν πιστεύουμε σ’ αυτήν-είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση και δεν κερδίζεται με ευχολόγια. Και στο τέλος, η ζηλοφθονία μεταξύ των αδελφών, δεν είναι μια αρρώστεια που μπορεί και να μην έρθει, αλλά είναι δεδομένη, σαν το σεισμό, τον οποίο δεν συμφέρει να  «εξορκίζουμε» αλλά να είμαστε έτοιμοι να τον αντιμετωπίσουμε, ακόμη και χωρίς την παραμικρή απώλεια.

Για να δείξουμε ότι είναι δεδομένη η αδελφική ζηλοφθονία (ζήλεια, που λόγω ανωριμότητας αντί να οδηγήσει σε ζήλο καθομοίωσης, οδηγεί στο φθόνο, ακόμη και στο φόνο), θα αναφερθούμε με λίγα λόγια σε μερικά ορόσημα της διαδρομής του ανθρώπου που είναι καταγεγραμμένα.

α) Ας ξεκινήσουμε από την αναφερόμενη ως πρώτη αδελφική σχέση στον δυτικό μας πολιτισμό, του Κάιν (που ως πρώτος αδελφοκτόνος, έδωσε το όνομά του σε κάθε επόμενο), και του Άβελ. Ο πρωτότοκος Κάιν δεν άντεξε την προτίμηση από τον Θεό-Πατέρα της θυσίας του δευτερότοκου Άβελ, τον ζηλοφθόνησε και τον εφόνευσε.

β) Μερικές γενιές αργότερα η ιστορία επαναλαμβάνεται-ευτυχώς χωρίς να φθάσει στο φόνο, μεταξύ των αδελφών Ιακώβ-Ησαύ, παιδιών του Ισαάκ. Εδώ φαίνεται καθαρά και ο καθοριστικός παράγοντας των γονέων στη σχέση των παιδιών τους.

Ο πατέρας παραδοσιακά δείχνει προτίμηση στον πρωτότοκο, ενώ η μητέρα στον δευτερότοκο (το φαινόμενο αποτελεί τον κανόνα και σήμερα), οδηγώντας στην δολοπλοκία, με αποτέλεσμα το μίσος, το οποίο πέρα από τα αδέλφια, επεκτάθηκε και στους λαούς που προήλθαν από αυτά και παραμένει άσβεστο μέχρι και σήμερα.

γ) Τέλος, ας έρθουμε και στη Ελληνική μυθολογία-αρχαία τραγωδία που εκτός από τον Οιδίποδα και την Ηλέκτρα, πρότυπα των φροϋδικών συμπλεγμάτων, έχουμε και τα ζεύγη των αδελφών Ατρέα και Θυέστη, Πολυνείκη και Ετεοκλή.

Όλες οι εκδοχές του μύθου για τους δύο τελευταίους και των τραγωδιών που προέρχονται από αυτές, δείχνουν καθαρά την υπάρχουσα ζηλοφθονία, ως αποτέλεσμα του να διατηρήσει ο πρωτότοκος την πρωτοκαθεδρία έναντι του δευτερότοκου ο οποίος διεκδικεί το μερτικό του. Αποτέλεσμα αυτής της μονομαχίας; Η αλληλοσφαγή. Αλλά ας ελαφρύνουμε την ατμόσφαιρα, ερχόμενοι στις σύγχρονες τηλεοπτικές σειρές υψηλής θεαματικότητας, όπου καθώς φαίνεται οι συμπεριφορές των αδελφών θα είναι «Χωρίς όρια», αλλά να μη μονοπωλήσουν το ενδιαφέρον τα αγόρια, ας έλθουμε και στις δύο αδελφές του «Νησιού» Άννα και Μαρία θυγατέρες του Γιώργη που είναι έτοιμες να μαλλιοτραβηχτούν προσεχώς για την διεκδίκηση του γοητευτικού Μανώλη.

Πριν περάσουμε στην ψυχολογική εκτίμηση των αδελφικών σχέσεων, αξίζει να αναφερθούμε σε δύο δοξασίες που είναι καταγεγραμμένες, για τη σχέση των αδελφών Πολυνείκη και Ετεοκλή.

Μολονότι δεν στηρίζονται στον κυρίως μύθο, φαίνεται πως τον βρήκαν ως καλή αφορμή για να υπογραμμίσουν την καθημερινή πραγματικότητα της αδελφικής ζηλοφθονίας.

Λέει λοιπόν η μία, πως όταν έκαιγαν τα πτώματα των δύο αδελφών, ο καπνός δεν ήταν ενιαίος αλλά διαχωρίζονταν καθώς υψώνονταν. Τονίζεται μ’ αυτό, ότι ακόμη και ο καπνός των σωμάτων τους δεν μπορούσε να συνυπάρξει. Η δεύτερη δοξασία λέει, ότι από την κοιλιά της μάνας τους δεν μπορούσαν να συνυπάρξουν και φιλονικούσαν μέσα στη μήτρα. Αυτό φυσικά μπορεί να μεταφέρει την παρατήρηση της συμπεριφοράς των διδύμων κατά την ενδομήτρια ζωή τους, αλλά δεν έχει να κάνει με τα αναφερόμενα αδέλφια αφού ξέρουμε ότι ο Πολυνείκης ήταν μεγαλύτερος από τον Ετεοκλή.

Πως εξηγείται λοιπόν ψυχολογικά η ζηλοφθονία των αδελφών; Οπωσδήποτε στηρίζεται στην ανάπτυξη της σχέσεως γονέων-παιδιών. Κατά κανόνα η χρονική απόσταση που χωρίζει τα αδέλφια είναι τα δύο χρόνια. Το πρωτότοκο λοιπόν για μία διετία είναι μοναχοπαίδι, απόλυτος μονάρχης, που δέχεται όλες τις συμπεριφορές των γονέων και τα συναισθήματα που απορρέουν από αυτές τα οποία διαχειρίζεται με βάση τον μοναδικό νόμο που είναι προικοδοτημένα τα παιδιά.

Αυτόν της άντλησης της χαράς, από την ηδονή και την απόλαυση, του όλα εδώ και τώρα, έξω από κάθε λογική. Φαντάζεστε τη δύναμη που βιώνει το παιδί μέσα από την κάλυψη αυτών των απαιτήσεων, η ασφάλεια που του παρέχεται με αυτή τη συμπεριφορά από τους αρχάριους γονείς, που πολλές φορές σκέπτονται πριν από αυτό γι’ αυτό, που του παρέχουν πριν αυτό ζητήσει, μη αντιλαμβανόμενοι ότι καλύπτουν δικές τους και όχι δικές του ανασφάλειες.

Μία αποφράδα ημέρα λοιπόν, γι’ αυτόν τον μικρό μονάρχη, αντιλαμβάνεται την εισβολή στο βασίλειό του, ενός παρείσακτου. Την αλλαγή συμπεριφοράς της εγκυμονούσας μητέρας του, δεν την κατάλαβε ή δεν ήθελε να την καταλάβει. Η ίδια η ζωή όμως, από την πρώτη μέρα συνύπαρξης, αμείλικτα επιβεβαιώνει την «κοσμογονική» αλλαγή. Αρχικά η όλη συμπεριφορά του δευτερότοκου, είναι ενστικτώδης-ασυνείδητη. Πριν καλά-καλά όμως χρονίσει, στο βαθμό που μπορεί να επικοινωνεί, διεκδικεί το μερίδιό του στο οικογενειακό βασίλειο. (Η τραγωδία του Πολυνείκη-Ετεοκλή αρχίζει πανομοιότυπα). Τότε αρχίζουν και οι γονείς να αντιλαμβάνονται την καυτή πατάτα στα χέρια τους. Είναι καταγεγραμμένες στα παγκόσμια Ιατρικά και Ιατροδικαστικά χρονικά, πολλές περιπτώσεις τραυματισμών έως και δολοφονιών, αδελφών τύπου Πολυνείκη-Ετεοκλή προσχολικής όμως ηλικίας. Φυσικά οι όχι και τόσο ακραίες περιπτώσεις ζηλοφθονίας αποτελούν τον κανόνα και αναφέρουμε μόνο την κλασική-συχνή περίπτωση, της περιόδου όπου έχει επιτευχθεί καλή λεκτική επικοινωνία, όπου ο μεγαλύτερος αδελφός, ενημερώνει εμπιστευτικά και επίσημα, τον δευτερότοκο, ότι δεν είναι αυτός παιδί των γονιών τους, αλλά ότι τον πήραν από τους τσιγγάνους. Αυτός ο ψυχολογικός πόλεμος συχνά αφήνει βαθειά και δυσθεράπευτα τραύματα και τις περισσότερες φορές δεν γίνεται καν αντιληπτός από τους γονείς, ώστε να μπορέσουν να επέμβουν και να διορθώσουν. Αφήστε που τις περισσότερες φορές οι γονείς εκλογικεύουν ότι αυτά είναι αναμενόμενα καμώματα της ηλικίας, θα ξεπεραστούν από μόνα τους και δεν αντιλαμβάνονται ότι πετάνε την πατάτα γιατί δεν μπορούν να την διαχειριστούν.

Μετά από αυτά έρχεται και η σχολική περίοδος κατά την οποία ο πρωτότοκος αποχωρίζεται από την οικογενειακή εστία. Είναι κρίσιμη περίοδος καθώς συχνά αισθάνεται ως εξόριστος που τον άδειο θρόνο θα τον καταλάβει ο μικρότερος.

Είναι η αιτία που οδηγεί σε πρωϊνές διάρροιες, εμετούς, αδιαθεσίες που ″επιβάλλουν″  την παραμονή στο σπίτι και αν συνδυαστούν και με δυσάρεστες εμπειρίες στο σχολείο, τα πράγματα περιπλέκονται και συχνά απαιτούν την προσφυγή σε ειδικό θεραπευτή.

Η διετής συνήθως αυτή περίοδος δίνει τη θέση της στην επόμενη, όπου τα δύο αδέρφια είναι πλέον μαθητές κι όταν συνυπάρξουν στο Δημοτικό σχολείο, γίνεται αντιληπτή εξ ανάγκης η ρήση «η ισχύς εν τη ενώσει», προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες των κοινωνικών επιταγών και της προσπάθειας για την απόκτηση κοινωνικής ταυτότητας.

Είναι η συμμαχία ενώπιον του κοινού εχθρού, που μεταφράζεται ως ″αδερφική αγάπη″  από τους γονείς και τον κοινωνικό περίγυρο που την προσδοκούσε. Έτσι σκεπάζεται η ζηλοφθονία, η οποία όμως δεν παύει να υποφώσκει καθώς «σκάει μύτη» με κάθε αφορμή και συνήθως κάνει το μεγάλο «μπάμ» μετά από κάποιες δεκαετίες που προκύπτουν τα «κληρονομικά». Υπάρχει λύση-κάθαρση σ’ αυτή την τραγωδία; Μόνη διέξοδος η εργασία επιγνώσεως του εαυτού (ανάλυση) που συνεχίζεται και εμπλουτίζεται με την εργασία ωρίμανσης της προσωπικότητας (σύνθεση). Για να μεταβληθεί η συμπεριφορά στις σχέσεις από μηχανική-ασυνείδητη σε επιλεγμένη-συνειδητή, από εγωϊστική σε συμμετοχική, συναδελφική, φιλάλληλη. Αντιλαμβάνεστε ότι μιλάμε για την πραγματική παιδεία, η οποία αφορά στη συναισθηματική ωρίμανση της προσωπικότητας και η οποία θεμελιώνεται στο σχολείο της οικογένειας και η οποία πρέπει προγραμματισμένα να ολοκληρώνεται στις επόμενες εκπαιδευτικές βαθμίδες για να συνεχιστεί εφόρου ζωής, με προσωπική ευθύνη, στο κοινωνικό και παγκόσμιο πανεπιστήμιο.

Ας αναφερθούμε σε ένα απλό, καθημερινό θα έλεγα παράδειγμα όχι ακραίας, δραματικής αδελφικής ζηλοφθονίας, για να γίνουν καλύτερα αντιληπτά τα όσα προαναφέρθηκαν.

Πρόκειται για άνδρα ηλικίας 65 ετών κι ας μη σας φανεί παράξενο ότι ακολουθεί εργασία επιγνώσεως του εαυτού και ο οποίος εξιστορεί: είμαι ο μικρότερος αδερφός μεταξύ άλλων πέντε, εκ των οποίων δύο αδερφές και ορφανός πατέρα, από την προσχολική ηλικία μου.

Βοηθήθηκα πολύ από τα μεγαλύτερα και πλέον ευκατάστατα αδέρφια μου και η επικοινωνία μας ήταν συνεχής ακόμη κι όταν όλοι είχαμε δημιουργήσει τις οικογένειές μας.

Όταν με τη βελτίωση της εργασίας μου και τη βοήθεια της συζύγου μου, έφτασα και ίσως να ξεπέρασα σε οικονομική άνεση τα αδέρφια μου, αυτά άρχισαν να απομακρύνονται από εμένα. Αυτό που μου κάνει ιδιαίτερη εντύπωση και το έχω κρυφό παράπονο, είναι ότι ο ένας αδερφός μου, όσες φορές με επισκέφτηκε τα τελευταία χρόνια στο καινούριο σπίτι μου, που κυρίως το έκανα με προσωπική εργασία, επιμένει να κάθεται για τον καφέ στην αυλή και ποτέ δεν έδειξε ενδιαφέρον να γνωρίσει και το εσωτερικό του σπιτιού μου, κάνοντας κι εμένα επιφυλακτικό στο να του το προτείνω.

Για να δείτε το επόμενο κεφάλαιο της σελίδας μας κάντε  “κλίκ”  στον παρακάτω σύνδεσμο  “Επικοινωνία των μελών της οικογένειας με μεσάζοντα”  ή επιλέξτε την κατηγορία από το αρχικό μενού.

Επικοινωνία των μελών της οικογένειας με μεσάζοντα

Άδεια Creative Commons

Τα κείμενα της ιστοσελίδας βασίζονται στο βιβλίο: «Η οδός επανόδου στον Έρωτα, στην Αλήθεια, στη Ζωή, στην Αγάπη» του Ψυχιάτρου-Ψυχοθεραπευτού Στρατή Γ. Οικονόμου, το οποίο είναι κατοχυρωμένο με ISBN 960 220 058 8. Οποιαδήποτε εμπορική χρήση,αντιγραφή ή τροποποίηση διώκεται από το νόμο.

Το βιβλίο «Η οδός επανόδου στον Έρωτα, στην Αλήθεια, στη Ζωή, στην Αγάπη» του  Στρατή Γ. Οικονόμου διέπεται από την άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο .

Δικαιώματα πέρα από τα πλαίσια αυτής της άδειας ενδεχομένως να είναι διαθέσιμα στο gnothisafton.wordpress.com.

Copyright © 2010

Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

Protected by Copyscape Online Infringement Detector

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s