Διασκέδαση και Ψυχαγωγία


ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ

Πιστεύω ότι είναι σημαντικό, χρησιμοποιούντες και πάλι την δυναμική Ψυχογλωσσολογία ν´ αναλύσουμε του δύο όρους του θέματός μας, που αφορούν στην καθημερινότητα όλων μας.

Όπως ανέφερα στο σχετικό κεφάλαιο, αρχίζουμε από την ετυμολογία των λέξεων με την οποία ανακαλύπτουμε τη δομή και την οργάνωσή τους και κατόπιν προχωρούμε στην δυναμική της λειτουργίας τους, κατανοώντας το ενεργειακό περιεχόμενό τους.

Η πρώτη λέξη λοιπόν παράγεται από την πρόθεση δια- και το ουσιαστικό σκέδαση, σημαίνοντας τον διασκορπισμό.

Η σήμανση όμως αυτής της διεργασίας προϋποθέτει το προς διασκορπισμό  ˝υλικό˝. Να διασκορπίσουμε τί; Η απάντηση δίνεται σε δύο επίπεδα. Το πρώτο αφορά στη γνωστή μας ύλη, άρα αφορά στο σώμα μας.

Όλο το φαινόμενο του μεταβολισμού -της ανταλλαγής της ύλης- αλλά και της λειτουργίας διαφόρων επί μέρους συστημάτων του οργανισμού μας, είναι αυτόματη λειτουργία διασκεδάσεως-διασκορπισμού.

Αυτό το κατανοούμε καλύτερα αν προσέξουμε τα λεγόμενα απεκκριτικά συστήματα όπως το αναπνευστικό, το ουροποιητικό, τα γαστρεντερολογικό και αυτό του δέρματος. Το καθένα σύστημα αποβάλλει-διασκεδάζει, ιδιαίτερα απόβλητα (ιδρώτας, ούρα, κόπρανα), αλλά υπάρχει και συνεργασία μεταξύ τους, έτσι ώστε αν δεν επαρκεί κάποιο να υποβοηθείται από τα άλλα. Στόχος μας λοιπόν πρέπει να είναι αφενός μεν η καλή συντήρηση αυτών των συστημάτων, αφετέρου δε -κι αυτό είναι θεμελιώδες για την επίτευξη του πρώτου στόχου-, η μη επιβάρυνσή τους από τον φόρτο αποβλήτων υλικών διασκεδασμού.

Αυτή η θέση νομίζω ότι αιτιολογεί πολύ καλά την αναγκαιότητα της νηστείας για την καλή συντήρηση του σώματος, το οποίο αποτελεί το υλικό υπόστρωμα της λειτουργίας της ψυχής και γι’ αυτό την επηρεάζει σημαντικότατα.

Θυμίζω εδώ τη γνωστή θέση του Ιπποκράτους περί Ιατρικής, ότι δηλαδή η θεμελιώδης και τελική διαδικασία προς τον στόχο της ιάσεως, δεν είναι άλλη από πρόσθεση και αφαίρεση.

Παροχή στον οργανισμό των υλικών τα οποία ελλείπουν και αφαίρεση αυτών πλεονάζουν.

Πόσο όμως πιο σοφοί θα ήμασταν αν αντί να αναπτύσσουμε την θεραπευτική Ιατρική η οποία στην καλύτερη των περιπτώσεων αποκαθιστά την ισορροπία μεταξύ ελλειπόντων-πλεοναζόντων, αναπτύσσαμε την – ˝προληπτική˝ άρα όχι πλέον Ιατρική αλλά- Παιδεία;

Αυτή θα μας μάθαινε και θα μας βοηθούσε να κατακτήσουμε την ιδέα της  ˝ουσίας˝  μας και του  ˝μέτρου˝, ώστε στόχος μας να είναι η διατήρηση της ισορροπίας και όχι η διόρθωση της ανισορροπίας.

Νηστεία όμως και εγκράτεια αποτελούν εργασίες απότοκες της Παιδείας-του γνώθι σαυτόν.

Έτσι, δεν είναι δυνατόν -με την έννοια ακριβώς την οποία δίνω – να νηστέψει κανείς ή να εγκρατευθεί εάν δεν γνωρίζει τον εαυτό.

Αλλά ας δούμε πως και γιατί η εγκράτεια αποτελεί ταυτόσημο και ισοδύναμο της νηστείας, δίνοντας απάντηση στο αρχικό ερώτημα, αλλά στο δεύτερο επίπεδο, το ψυχικό. Απόβλητο  ˝υλικό˝, υλικό προς διασκορπισμό, αθροίζεται και στην ψυχή. Όταν λόγω της ποσότητάς του γίνει αντιληπτό, το βιώνουμε ως  ˝δυσφορία˝, ˝δυσθυμία˝, ˝ανησυχία˝, ˝άγχος˝, ˝αγωνία˝  κ.α. Κι εδώ πράγματι ισχύει κατά κυριολεξία η τρέχουσα έκφραση της διασκεδάσεως: Ξέδωσα απόψε! Πήγα στα μπουζούκια και διασκέδασα! Πράγματι δεν έγινε τίποτε περισσότερο από διασκορπισμό αθροισμένου  ˝δυσφορικού υλικού˝, κυρίως δια της αποσπάσεως της προσοχής μέσω έντονων εξωγενών ερεθισμάτων, από τα προβλήματα της ζωής και την αγωνία του θανάτου.

Όπως λοιπόν η νηστεία προστατεύει το σώμα απ’ τη συνάθροιση αποβλήτων ουσιών, έτσι και η εγκράτεια προστατεύει την ψυχή από τη φόρτισή της με  ˝υλικό διασκεδασμού˝.

Αλλά ας προσέξουμε λίγο, ότι οι πράξεις αποβολής των περιττωμάτων του οργανισμού , επιφέρουν  ˝ανα-κούφιση˝, ευεξία και -ιδίως κατά τον Freud- ηδονή και απόλαυση (βλ. ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη του ανθρώπου).

Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και με τις πράξεις διασκεδάσεως της ψυχικής φόρτισης. Επιφέρουν απόλαυση-ηδονή. Άρα η διασκέδαση σε όλη της την έκταση είναι πράξη λιβιδινικής προελεύσεως (την ορίζει η θεά Αφροδίτη όπως θα έλεγαν και οι πρόγονοί μας).

Ας δούμε τώρα τι συμβαίνει με την  ˝ψυχαγωγία˝, ώστε να κατανοήσουμε πόσο λάθος είναι η αδιάκριτη χρησιμοποίηση -ως ταυτόσημων- των δύο αυτών λέξεων, δηλαδή της διασκεδάσεως και της ψυχαγωγίας.

Πάλι η ετυμολογία μας πληροφορεί ότι πρόκειται περί πράξεως η οποία άγεικαθοδηγεί την ψυχή. Εδώ όμως η σήμανση της πράξεως προϋποθέτει τη φορά, την κατεύθυνση. Οδηγεί προς κάποιο σημείο, προς κάποιο στόχο.

Επειδή στα της ψυχής -αρχέγονα θα έλεγα- είναι καθιερωμένο ώστε η ωρίμανσή της, η τελειοποίησή της να σημαίνεται με την προς τα άνω κατεύθυνση-εξύψωση-, ενώ ο υποβιβασμός της-λόγω απώλειας σθένους της -με την προς τα κάτω φορά-πτώση-, είναι αυτονόητο ότι η ψυχ-αγωγία προσδιορίζει την δια συγκεκριμένης πράξεως προς τα άνω μεταφορά της (τελειοποίηση). Κι επειδή προς τα άνω, εις τους ουρανούς, βρίσκεται ο Θεός, άρα πλησίασμα και ένωσή της με τον Θεό.

Ας δούμε όμως από πιο κοντά τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης αυτής -όπως προανέφερα- πράξεως της ψυχ-αγωγίας. Για να μπορέσει η Ύπαρξη να διακρίνει την ψυχαγωγική δύναμη μιας πράξεως, πρέπει πρώτα να προσδιορίσει τη θέση της ψυχής της. Άρα απαιτείται ένα minimum αυτογνωσίας. Πέρα από αυτό χρειάζεται πληροφόρηση από τον Ορθό-λόγο για προσδιορισμό του επιπέδου -προς τα άνω- στο οποίο βρίσκεται ο στόχος και προς τον οποίο προσβλέπει δια της πράξεως.

Ταυτόχρονα ο Ορθός-λόγος θα σπινθηροβολήσει -πυρ ήλθον βαλείν επί την Γήν-, δίδοντας το έναυσμα προς κατανάλωση ερωτικής ενέργειας και έκλυση δυνάμεως, η οποία θα χρησιμοποιηθεί για την άνοδο της ψυχής και την κατάκτηση του στόχου της. Αυτή η κατάκτηση επιφέρει ικανοποίηση και η ικανοποίηση αύξηση της ερωτικής ενέργειας.

Γίνεται λοιπόν φανερό από τα παραπάνω, ότι η ψυχαγωγία είναι διεργασία καθαρά ερωτικού επιπέδου (ορίζεται από τον θεό Έρωτα όπως θα έλεγαν οι πρόγονοί μας).

Αφού λοιπόν γνωρίζεις από τα προηγούμενα ότι μέσα στην ψυχή του ανθρώπου ανθίζει ο Έρωτας μόνο στο βαθμό που πεθαίνει η Λιβιδώ* -κερδίζεται η ατελείωτη χαρά της ικανοποιήσεως μόνο στο βαθμό που χάνεται εκείνη που προέρχεται από την ηδονή, την απόλαυση όπως ακριβώς συμβαίνει και με την εξαφάνιση του σκοταδιού από την είσοδο του φωτός-. Η αδιάκριτη χρησιμοποίηση των δύο αυτών σημαντικών για την επίγνωση του εαυτού λέξεων, αποτελεί μέγιστο λάθος.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – –

* Νικά ο Έρως στο βαθμό που ηττάται η Αφροδίτη. Είναι ολέθρια πλάνη να πιστεύουμε ή έστω να ελπίζουμε στην ειρηνική συνύπαρξή τους. Είναι αδύνατο η ψυχή να υπηρετεί ταυτόχρονα δύο διαμετρικά αντίθετους αφέντες· ή θα πλανάται και θα μένει ατελής ή θα υποφέρει.

Η ψυχαγωγική πράξη είναι αίτημα και κατόρθωμα της συνειδητής ψυχής, ενώ η πράξη διασκεδάσεως αποτελεί  ˝σύρσιμο˝  της ασυνειδήτου ψυχής από τις απαιτήσεις του σώματος.

Πρέπει να επισημάνω εδώ ότι η αδυναμία της φύσεώς μας -σε συμφωνία με  ˝το μεν πνεύμα πρόθυμον η δε σαρξ ασθενής˝-, δίνει πάντα προτεραιότητα στην ανακούφιση* από τη σωματική ανάγκη-κατά τρόπο αντανακλαστικό ή ημιαυτόματο-, εν συνεχεία στην επίτευξη ψυχικής ομοιοστάσεως-ισορροπίας δια μέσου της διασκεδάσεως και μόνον αφού εξασφαλισθούν οι δύο αυτές προϋποθέσεις, είναι πλέον δυνατόν να γίνουν αντιληπτές και να χρησιμοποιηθούν πράξεις ψυχ-αγωγίας.

Σε εθνικό πολιτισμικό επίπεδο, τα πράγματα έχουν ως εξής: Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια -όπως συμβαίνει σε κάθε κοινωνία που βρίσκεται σε παρακμή- μας χαρακτηρίζει η συμπεριφορά της κατά κόρον διασκεδάσεως, καταναλωτισμού -ακράτειας, παχυσαρκίας και παχυδερμίας-, εξαιτίας της ατομικής και κοινωνικής ανασφάλειας, αποτέλεσμα της κατακρημνίσεως των αξιών -με κύρια αυτή της ίδιας της ζωής- και της απαρνήσεως των κοινωνικών κανόνων και του ελέγχου.

Τα πράγματα έφθασαν σε τραγικό επίπεδο επειδή πάνω στην ανυπαρξία Παιδείας και διοικήσεως, κάθισε και το γεγονός της παροχής και εξασφαλίσεως των πόρων διασκεδάσεως, χωρίς κανέναν κόπο.

Σε επίπεδο κρατικής μηχανής λόγω Ε.Ε, δανείων κ.α. και σε ατομικο-κοινωνικό επίπεδο, λόγω ποικίλων παραγόντων, οι οποίοι έχουν κοινό γνώρισμα την άνθιση της παραοικονομίας. Αυτό λοιπόν που θα ήθελε πράγματι να δι-ορθώσει και να αν-ορθώσει τα πράγματα, μετά από μία ταχύτατη-αφού είναι ευχερής- διευθέτηση των κανόνων οι οποίοι πρέπει να διέπουν τη δημόσια διοίκηση και την κοινωνία -και κυρίως την εξασφάλιση της τηρήσεων τους – έργο δυσχερέστερο, όχι όμως όσο νομίζεται-, ας ασχοληθεί σοβαρά με την Παιδεία χωρίς να λησμονεί ότι αυτή πρέπει να έχει τρείς φορείς-την εκκλησία, το σχολείο και την ευρύτερη κοινωνία-, που τους συνδέει ένας κοινός παρονομαστής, αυτός τον οποίο ονομάζουμε Πολιτισμό.

– – – – – – – – – – – – – – – – – –

* Ανα και κούφος = (άδειος, ελαφρύς, κούφιος) = ξανα-ελαφρύνω, ξαλαφρώνω. Γι’ αυτό και τα κουφά-κουφώματα, είναι τα ελεφρά, οι ανοησίες που σε κουφώνουν, ελαφρύνουν, διασκεδάζουν και όχι κωφαίνουν δηλαδή σε καθιστούν κωφό.

Αυτός για να είναι πράγματι Πολιτισμός, πρέπει να έχει ως στόχο, το πώς δεν θα γεμίζει την ψυχή και το σώμα του ανθρώπου -διότι σήμερα κάνει το πάν για να τα γεμίζει*1– με διασκεδαστικό υλικό, ώστε να του εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις για να δεχθεί και να μετέχει στις πράξεις ψυχαγωγίας τις οποίες φυσικά θα  ˝δημιουργεί˝  μία ευνομούμενη και πεπαιδευμένη κοινωνία ανθρώπων.

Όπως ακριβώς λοιπόν η ερωτική εμπειρία -γέμισμα του συναισθηματικού μέρους της ψυχής με ερωτική ενέργεια- δεν είναι κάτι το αυτονόητα δοσμένο αλλά κατάκτηση του ανθρώπου, το ίδιο ακριβώς λέω και για την ψυχ-αγωγία. Δεν μπορεί ο καθένας να ψυχ-αγωγηθεί. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από την Παιδεία -του γνώθι σαυτόν, η οποία έχει ως στόχο την διδαχή μας στα της  ˝Υπάρξεώς˝  μας, της  ˝Ουσίας˝  μας σε σχέση με την έννοια και την εμπειρία του  ˝μέτρου˝-. Μέσα από αυτή την διδαχή απορρέουν οι εξής οδηγίες:

  1. Να μην καλύπτουμε τις ανάγκες του σώματός μας, πέρα από το μέτρο του  ˝επιουσίου˝, παρέχοντας έτσι στην ψυχή ηδονές, απολαύσεις οι οποίες την καθιστούν έρμαιο του σώματος.
  2. Εάν βέβαια συμβεί υπέρβαση του μέτρου-ως συνήθως-, τότε είναι αναπόφευκτο η ψυχή και το σώμα*2  να γεμίσουν  ˝απόβλητα υλικά˝  τα οποία απαιτούν και εξαναγκάζουν την ύπαρξη σε πράξεις διασκεδάσεως οι οποίες επιφέρουν απολαύσεις, έξεις, αδυναμία κι έτσι κλείνει ο φαύλος κύκλος που οδηγεί στην κατάπτωση σώματος και ψυχής.
  3. Εάν όμως καταστρέψουμε αυτή τη φαυλότητα, ο ορίζοντας καθαρίζει για την ψυχή, διακρίνει τα έργα ψυχαγωγίας τα οποία επιτελώντας διδάσκεται την Αρετή, η εφαρμογή της οποίας προσδίδει ικανο-ποίηση και χαρά, άρα και τη δύναμη για επιτέλεση υψηλοτέρων έργων Αρετής, που κατά το πλήρωμά τους θα ελκύσουν τη Χάρι.

Ποιες όμως νοούνται ως πράξεις ψυχαγωγίας; Απαιτείται υψηλή διακριτική ικανότητα για τον προσδιορισμό αυτό, επειδή η καθημερινή -μηχανική-πραγματικότητα επέφερε κι εδώ τις διαστρεβλώσεις της. Θα διαλέξω ένα πρόσφορο παράδειγμα, στην προσπάθειά μου να κάνω  κατανοητή της πράξη της ψυχ-αγωγίας. Διαλέγω το παράδειγμα της Προσευχής ως υπέρτατη πράξη ψυχαγωγίας. Κι όμως αυτή η πράξη πάντα ξεκινάει και κατά κανόνα μένει στο επίπεδο της διασκεδάσεως. Αυτό συμβαίνει όταν στην πράξη αυτή με ωθεί η ανάγκη (επιθυμίες, φόβοι και αγωνία) και όχι ο Έρωτας ο οποίος αναλώνεται προς ένα και μόνο στόχο, αυτόν της  ˝καθ’ ομοίωσιν˝  του Θεού λειτουργίας της ψυχής μου, οπότε και μόνον τότε πρόκειται περί πράξεως ψυχ-αγωγίας.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

*1 Μοχλό των καταστροφικών επιπτώσεων αποτελεί το video και η τηλεόραση η οποία μετά τη διεθνοποίησή της είναι μάλλον αδύνατο να ελεγχθεί. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει άλλη προστασία για τους χρήστες τους, παρά η θωράκισή τους με την Παιδεία-του γνώθι σαυτόν.

*2 Κύριος δείκτης υπερβάσεως του  ˝μέτρου˝  για το σώμα, είναι η εναποθήκευση λίπους ή αντιθέτως η απώλεια μυϊκής μάζας, ενώ για την ψυχή η ύπαρξη μη δημιουργικού άγχους. (Νομίζω ότι είναι ορθότερη η διατύπωση  ˝εγρήγορση τελειοποιήσεως˝ -διότι υποδηλώνει φυσιολογικότητα- και όχι  ˝δημιουργικό άγχος˝ -διότι υποδηλώνει νοσηρότητα-.   

Γι’ αυτό και ο Χριστός μας καθοδηγεί σχετικά με την Προσευχή λέγοντας: ˝Ζητείτε τη Βασιλεία του Θεού -Έρως,Ψυχ-αγωγία – κι όλα τα άλλα– κάλυψη αναγκών και όχι απολαύσεων-, θα σας προστεθούν.˝

Υπενθυμίζω εδώ ότι ο Πλάτων  ˝διέκρινε˝  τον Έρωτα σε πέντε αναβαθμούς:

  1. Προς την ωραία μορφή (πρόσωπο).
  2. Προς κάθε ωραία μορφή.
  3. Προς την Ψυχή του ωραίου, υπερβαίνοντας τη μορφή.
  4. Προς τη σκέψη, τη διανόηση.
  5. Προς την απόλυτη Ιδέα, τον Θεό.

Προσωπικά ως Έρωτα θεωρώ μόνον αυτόν της 5ης βαθμίδας, ενώ τις προηγούμενες βαθμίδες ως προπομπούς, ως τα μέσα για την ανάπτυξη του Έρωτος. Γι’ αυτό και στην καθημερινή πράξη –στους ανθρώπους μηχανές- παρατηρούμε ότι αυτές αποτελούν το χώρο και της συνθήκες όπου καθηλώνεται η Libido και μόνον στους  ˝Οδυσσείς˝,  ˝Ομπυβατέλ˝  αποτελούν προβαθμίδες Έρωτος.

Αλλά ας κλείσω με κάτι σαν ορισμό. Η διαστρεβλωμένη λογική είναι αυτή η οποία την κάλυψη των αναγκών του σώματος –και κατόπιν της ψυχής-, τις οδηγεί στην υπέρβασή τους, δηλαδή στην ανάπτυξη της Libido. Αυτή καθηλούμενη σε αντικείμενα και καταστάσεις, μέσα από την ηδονή-απόλαυση, απομακρύνει όλο και περισσότερο την Ύπαρξη από τη Θυσία και τον κόπο.

Ο Έρως όμως είναι ο μόνος, ο οποίος μπορεί αναλισκόμενος, να προσφέρει τη δύναμη προς Θυσία-κόπο, άρα τη δύναμη για επιτέλεση πράξεων Αρετής, δια της οποίας (Αρετής) θα διδαχθούμε την κατανόηση η οποία θα αποτελέσει και τον Οδηγό μας, προς/και επί της Οδού προς την Αγάπη.

Για να δείτε το επόμενο κεφάλαιο της σελίδας μας κάντε  «κλίκ»  στον παρακάτω σύνδεσμο  «ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ-2. Με συγγενικά πρόσωπα (Σχέση Μαθητού Δασκάλου)»  ή επιλέξτε την κατηγορία από το αρχικό μενού.

ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ-2. Με συγγενικά πρόσωπα (Σχέση Μαθητού Δασκάλου) 

Άδεια Creative Commons

Τα κείμενα της ιστοσελίδας βασίζονται στο βιβλίο: «Η οδός επανόδου στον Έρωτα, στην Αλήθεια, στη Ζωή, στην Αγάπη» του Ψυχιάτρου-Ψυχοθεραπευτού Στρατή Γ. Οικονόμου, το οποίο είναι κατοχυρωμένο με ISBN 960 220 058 8. Οποιαδήποτε εμπορική χρήση,αντιγραφή ή τροποποίηση διώκεται από το νόμο.
Το βιβλίο «Η οδός επανόδου στον Έρωτα, στην Αλήθεια, στη Ζωή, στην Αγάπη» του  Στρατή Γ. Οικονόμου διέπεται από την άδεια Creative Commons Αναφορά προέλευσης-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο .

Δικαιώματα πέρα από τα πλαίσια αυτής της άδειας ενδεχομένως να είναι διαθέσιμα στο gnothisafton.wordpress.com.

Copyright © 2010
Με την επιφύλαξη κάθε δικαιώματος.

Protected by Copyscape Online Infringement Detector

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Διασκέδαση και Ψυχαγωγία

  1. Πολύ ενδιαφέρον και θα προσθέσω κάτι που προσωπικά αναφέρω και στο blog μου. Ο Πλάτωνας παρουσιάζει τον Έρωτα, γιο του Χάους που ωστόσο ενσάρκωσε την Αρμονία… και η ίδια θεωρώ και τις 5 βαθμίδες το ίδιο σημαντικές… εκεί «κολλάει» όταν δηλώνω, πως είμαι ερωτευμένη με τη Ζωή…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s