Γνώθι σαυτόν


Γνωμικό του Χείλωνος (6ος αιώνας π.Χ. ,ένας εκ των επτά σοφών) κατ’ άλλους του Θαλή, που ήταν γραμμένο στη μετόπη του ναού του Απόλλωνος στους Δελφούς.

Αιώνιο και πανανθρώπινο ζητούμενο.

Γιατί;

Έχει τόση σημασία η κατάκτησή του;

Γιατί δεν θεωρείται δεδομένη και αυτονόητη;

Η Φροϋδική ψυχανάλυση επιβεβαίωσε το επιστημονικό θα έλεγα επίπεδο της εποχής, τις σχετικές αναφορές των θρησκειών, των τραγικών ποιητών μας και της φιλοσοφίας, για την ύπαρξη του ασυνειδήτου ψυχισμού, έτσι που σήμερα ο απλός ακόμη και αγράμματος άνθρωπος, συχνά να αναφέρει στην καθημερινότητα του, ότι έπραξε κάτι ασυνείδητα· σε τέτοιο μάλιστα βαθμό, ώστε να είναι ευρύτερα αποδεκτό ότι η ασυνείδητη συμπεριφορά μας, έχει ασυνείδητα κίνητρα. Αυτά δε, να επεξηγούν το φαινόμενο.

Γονείς και δάσκαλοι να νομίζουν

ότι τα παιδιά θα γίνουν

όπως εκείνοι τα θέλουν,

αυτά όμως να γίνονται, όπως εκείνοι είναι·

κι αυτός που το γνωρίζει αυτό, να μπορεί να λέει στον αγνοούντα:

Με αυτόν, τον οποίο νομίζεις πως είσαι,

τίποτα δεν μας χωρίζει!

Με αυτόν όμως ο οποίος είσαι,

μας χωρίζει ακριβώς

το ότι νομίζεις πως είσαι,

εκείνος που επιθυμείς να είσαι

ενώ δεν είσαι!

Γι’ αυτό λέει ο Κλεόβουλος: αρχή σοφίας της άγνοιας η γνώσις. Κι εμείς, της άγνοιας ενδεικτικόν μωρίας. Ο προαιώνιος όμως αυτός στόχος προδίδει και το δύσβατο του δρόμου για την κατάκτησή του. Απαιτείται συνεχής αγώνας για τη μετάβαση από την υποκειμενικότητα στην αντικειμενικότητα της ψυχής. Για τον φωτισμό και την επίγνωση του ασυνειδήτου, τη διόρθωση της λογικής και την ενδυνάμωση της βουλήσεως.

Μιάς και πριν καλά τα μάτια μας ανοίξουμε

σ’αυτόν τον κόσμο,

η δύναμη της ηδονής μας προκαλεί.

Άλογο δυνατό έτοιμο για εφόρμηση

και την ιππεύουμε·

μ’ αντί στην κορυφή για να μας φέρει,

τυφλούς οδηγούς, αφηνιασμένο άλογο,

μες του γκρεμού τα βάραθρα μας ρίχνει.

Μα, ποια είν’ η Μοίρα και η Άγνοια;

Κι αν με τη Μοίρα ουδένα ημπορούμε,

παρ’ ίσως να την μάθουμε και να την καρτερούμε-αφού άλλοι τελεσίδικα την

έχουνε σ’ εμάς κληροδοτήσει-,

η Άγνοια είναι ευθύνη και ζυγός,

που μόνον εμάς βαραίνει!

Κι αν έχεις μάθει μέχρι τώρα,

πως η αποθησαύριση των γνώσεων

δύσκοπο είναι έργο,

μάθε, πως η διάκριση των γνώσεων

δεκάκις δυσκοπώτερη·

μα κι η επίγνωση, που πείρα προϋποθέτει

και μετοχή στην πράξη

κι ακόμα πιο ψηλά, στην Αποκάλυψη,

εκατοντάκις δυσκοπώτερη·

για τους πολλούς αδύνατη!

Αφού λοιπόν υπάρχει το ασυνείδητο κι αφού αυτό κυρίως κινεί τη συνειδητή συμπεριφορά μας- κι αφού ως γνωστόν το μέτρο των πάντων είναι ο άνθρωπος- να γιατί απαιτείται να γνωρίσουμε ποιοι είμαστε και πως λειτουργούμε.

Και θα μας ρωτήσετε η γνώση για τη γνώση;

Φυσικά όχι! Η γνώση αποθηκευμένη αποτελεί ενέργεια αλλά όχι έργο. Είναι εν δυνάμει έργο, που αν δεν γίνει ποτέ, είναι παντελώς άχρηστη. Θεωρητικά λοιπόν, ένας ερημίτης που κατάφερε με την απομόνωση και τη σιωπή να γνωρίσει τον εαυτό του, αν αποβιώσει μόνος, διήνυσε μόνο το μισό του δρόμου.

Γι’αυτό και ο Νίτσε, από την αρχή του έργου του, κατεβάζει τον υπεράνθρωπο του Ζαρατούστρα από το βουνό της επίγνωσης του εαυτού, στον κόσμο, για να δούν οι άνθρωποι τον φωτισμένο και να σχετιστεί μαζί τους.

Το ίδιο και ο Χριστός μετά την 40ήμερη παρμονή του στην έρημο, μπαίνει στον κόσμο για να συγκρουστεί με τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους και να συναναστραφεί με τους ψαράδες, τους τελώνες και τις πόρνες.

Η γνώση του εαυτού λοιπόν, έχει καθοριστική σημασία επειδή αποτελεί τον μόνο δρόμο για να γνωρίσουμε αξιόπιστα το απέναντί μα όν (άνθρωπο, ζώο, φυτό, πράγμα) και να σχετιστούμε μαζί του αγαπητικά και όχι εγωϊστικά με ρομποτικό προγραμματισμό, όπως γίνεται κατά κανόνα.

Πρώτο ζητούμενο λοιπόν η γνώση του εαυτού. Δεύτερο η απάρνηση των μειονεκτημάτων μας, ώστε να δεχόμαστε με κατανόηση τα μειονεκτήματα του άλλου κι έτσι να προχωρήσουμε στο τρίτο ζητούμενο που είναι η αμοιβαία προσπάθεια για αναγωγή των γνωριμιών μας, σε επίπεδο διαπροσωπικών-ανθρώπινων σχέσεων.

ΣΧΕΣΕΙΣ

Protected by Copyscape DMCA Copyright Search

2 σκέψεις σχετικά με το “Γνώθι σαυτόν

    1. Το ευχαριστώ σου Theo, μας ώθησε στην ιστοσελίδα σου και η χαρά μας ήταν διπλή όταν διαπιστώσαμε ότι αυτό προέρχονταν από έναν τόσο νέο μα και τόσο ώριμο άνθρωπο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s